Topraklama Ölçümü Nedir Nasıl Olmalı?

Topraklama nedir?

Topraklama tanım olarak, tüm elektrik dağıtım ve iletim hatlarına bağlı bulunan cihazlarda ve tesisatta oluşabilecek elektrik kaçağı durumlarına karşı alınan tedbir olmakla birlikte ortaya çıkabilecek elektrik kaçaklarının cihaz üzerinden bir iletken aracılığı ile toprağa iletilmesidir. Bu sayede, yaşanabilecek kaçak durumları cihazlara ve insanlara zarar vermemiş olur.

Topraklama çeşitleri amaçlarına göre üçe ayrılmaktadır: İşletme topraklaması, koruma topraklaması ve fonksiyon topraklaması.

Topraklama Ölçümü Nedir? Nasıl Olmalı?

Topraklama ölçümü, özel olarak geliştirilen toprak direnç test cihazları ile yapılmaktadır. Doğru topraklama yapabilmek için topraklama ölçümü yetkili kişiler tarafından özel cihazlarla yapılmalıdır. Topraklama işleminin iyi olması için binalara yapılacak topraklama sistemi öncesi toprak ölçümlerinin yapılması ve en uygun alanın seçilmesi gerekir.

Topraklama işlemleri için toprağa gömülecek olan topraklama elektrotlarının doğru belirlenmesi kaliteli bir sonuç açısından önemlidir. Binalarda bulunan tüm metal aksam ve cihazların aktif akım kullanmayan metal bölümlerinin bir iletken yardımıyla toprakla ilişkilendirilmesi gerekir. Yapılacak topraklama sistemlerinde kullanılacak olan topraklama iletkenlerinin ölçüleri ve dayanma dirençleri elektrik mühendisleri tarafından ölçüm yapılarak kullanılmalıdır.

Toprak Direnci

Toprak test cihazları yardımıyla ortaya çıkan toprak direnci, toprağın elektrik akımını geçirme özelliğinin tespit edilmesi anlamına gelir. Toprak en zayıf iletkendir. Toprağın bir iletkene dönüşebilme sürecinde en önemli etken, yüksek akım bulunan yerlerde toprak direncinin düşük olmasından gelir.  Özdirenç, toprağın yapısında bulunan su oranının hesaplanması ve elektrik akımı iletkenlik seviyesinin tespitidir.

Koruma Topraklaması

Evlerde ve iş yerlerinde kullanılan her türlü elektrik ile çalışan cihazların bağlantı yerleri ve mekanik bölümlerinde yalıtım iyi yapılmadığı zaman cihazların hareketsiz metal bölümlerine elektrik akımı geçebilecek ve insanların temas etmesi ile çarpılma meydana gelecektir. Binalarda meydana gelebilecek elektrik kaçaklarının insan hayatını tehlikeye atmaması amacıyla yapılan topraklama çeşitleri arasında koruma topraklaması yer almaktadır. Bu çarpılmaları önlemek için cihazların metal bölümleri iletken bir tel ile toprağa bağlanır. Bağlanılacak toprağın yapılan ölçümlerinde direncinin 5 ohm’dan az olması gerekir.

Koruma Topraklama Amacı

Yapılacak olan tüm topraklama sistemleri can ve mal güvenliğini koruma altına almak içindir. Elektrik akımları 30 mA üzerine çıktığında can güvenliğini tehlikeye sokmakta, 300 mA üzerine çıktığındaysa mal güvenliğini tehlikeye sokmaktadır. Koruma topraklama sisteminin yapılmasının asıl amaçları ise şunlardır:

Can güvenliğini sağlamak,

Kullanılan cihazların dengesiz akım nedeniyle bozulmasını önlemek,

Topraklama sistemlerine tesis tesisatına akım kesiciler yerleştirilerek bir olumsuzluk durumunda bu kesicilerin devreye girerek elektrik akımını kesmesini sağlamaktır.

İşletme Topraklaması

İşletme topraklama sistemi özellikle sanayi tesisleri için yapılmaktadır. Sanayi bölgeleri yüksek akım içerdiğinden dolayı şebekeye gelecek olan aşırı gerilimlerin zararlarını önlemek, işletme topraklaması sayesinde mümkündür. İşletme topraklaması yapılmadan önce, Elektrik Mühendisleri Odasına kayıtlı bulunan elektrik-elektronik mühendisleri tarafından tesis hat gerilimleri ve toprak direnci ölçümü yapılmalıdır.

İşletme topraklamasının yapılabilmesi için toprak direncinin 2 ohm’dan az olması beklenir. İşletme çevresinde bu değerin tespit edildiği bölgeye topraklama iletkenleri yerleştirilir, bina şebekesinden ve tüm metal akşamlardan mevcut bölgeye bakır iletken teller ile bağlantı yapılır. İşletme topraklaması sayesinde üretimde kullanılan tüm cihazların güvenliği sağlanmış olur.